7. Passende ondersteuning
Inleiding
Als gemeente bieden we passende ondersteuning op het gebied van:
- werk en inkomen
- maatschappelijke deelname
- het zelfstandig blijven wonen
- zorg en ondersteuning voor gezinnen en jeugdigen
Dit varieert van een algemeen preventief aanbod tot het aanbieden van een maatwerkvoorziening. Het doel van preventie is te zorgen dat mensen samenredzaam blijven of worden door hun eigen kracht te vergroten. Ook heeft preventie als doel om het ontstaan van problemen te voorkomen of in een zo vroeg mogelijk stadium op te sporen. Zo kunnen we erger voorkomen.
Als preventie niet voldoende is, kunnen we een maatwerkvoorziening bieden. Dit is ondersteuning die is afgestemd op de persoonlijke situatie. We vinden het belangrijk dat deze ondersteuning kwalitatief goed is en blijft. Ook bieden we een passend aanbod van zowel preventieve als maatwerkvoorzieningen, zodat we alle inwoners met een hulpvraag zo goed mogelijk kunnen helpen.
Voor de periode 2022-2027 geven we binnen dit thema aandacht aan een aantal opgaves. We bieden passende ondersteuning en stimuleren dat iedereen naar vermogen mee kan doen. We ondersteunen bij armoede, schulden en bij laaggeletterdheid. In dit hoofdstuk lichten we deze opgaves verder toe
7.1 Stimuleren dat iedereen naar vermogen mee kan doen
Werken heeft een positief effect op ons welbevinden. Wanneer we ons kunnen inzetten en ontwikkelen op een manier die bij ons past, voorkomt dit problemen op andere levensdomeinen. De Participatiewet ondersteunt hierin en heeft als doel een inclusieve arbeidsmarkt te creëren. Een arbeidsmarkt waarin iedereen zich kan ontwikkelen, mee kan doen en waarin inwoners met en zonder arbeidsbeperking samen werken. Inwoners die niet actief kunnen zijn op de arbeidsmarkt doen mee door vrijwilligerswerk. Hierbij spelen we in op individuele kwaliteiten en situaties.
WANNEER WE ONS KUNNEN INZETTEN EN ONTWIKKELEN OP EEN MANIER DIE BIJ ONS PAST, VOORKOMT DIT PROBLEMEN OP ANDERE LEVENSDOMEINEN
Waar staan we?
In Heerde ontvangt 2,1% van alle huishoudens een bijstandsuitkering. Dit ligt lager dan het landelijk gemiddelde van 5,2%. We verstrekken op dit moment 163 bijstandsuitkeringen.
Het aantal werkloosheidsuitkeringen (WW-uitkering) in Heerde is 134. We hebben het afgelopen jaar een enorme daling gezien, -35,6%, van het aantal WW-uitkeringen. We bevinden ons op dit moment in een periode met weinig werkloosheid op de arbeidsmarkt.
Voor de realisatie van de inclusieve arbeidsmarkt werken we samen met onze collega’s Wmo, WSW, Werkleerbedrijf Lucrato en (regionale) ketenpartners. We zetten alle bestaande middelen in. Ook nemen wij Social Return On Investment (SROI) op in onze aanbestedingen. Met SROI worden extra werk(-ervarings) plaatsen gecreëerd voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. In de regio Zwolle zijn we aangesloten bij de Human Capital Agenda, die zowel werkgevers als werkzoekenden ondersteunt bij re-integratievraagstukken.
Ondanks de daling van het aantal bijstandsuitkeringen heeft de invoering van de Participatiewet in 2015 nauwelijks geleid tot een verhoging van de baankansen. Dit geldt met name voor inwoners met een grotere afstand tot werk en de doelgroep die voorheen in de sociale werkvoorziening opgevangen werden. Die laatste groep heeft nog geen aansluiting gevonden op de gunstige arbeidsmarkt.
WE ONDERSTEUNEN INWONERS BIJ HET VINDEN VAN EEN PASSENDE ARBEIDSPLEK
Wat zijn onze ambities?
De komende jaren werken we aan de volgende ambities:
- We ondersteunen inwoners bij het vinden van een passende arbeidsplek.
- We ondersteunen inwoners zodat zij naar vermogen kunnen participeren. Voor sommige inwoners is een reguliere arbeidsplek niet haalbaar. Deze inwoners ondersteunen wij bij het vinden van een passende participatieplek. Dit kan dagbesteding zijn, vrijwilligerswerk of een beschutte werkplek.
- We zorgen voor eenduidige werkzoekenden- en werkgeversdienstverlening. Werkzoekenden en werkgevers weten waar zij terecht kunnen met hun vragen over re-integratie. We werken regionaal aan harmonisering werkzoekenden- en werkgeversdienstverlening.
Hoe laten we dit zien?
- Er is een daling te zien in het aantal bijstandsgerechtigden.
- Het vermogen van inwoners om te participeren wordt gemonitord door te kijken naar het aantal vrijwilligersplekken en de beschutte werkplekken.
7.2 Ondersteunen bij armoede en schulden
Inkomen
Inwoners in onze gemeente zijn over het algemeen uitstekend in staat om in hun inkomen te voorzien door betaald werk. Als ze hun werk verliezen, vinden zij zelfstandig ander werk. Degenen die dit niet lukt, melden zich bij de gemeente als ze geen of onvoldoende inkomen hebben. De gemeente hanteert lokale en landelijke wettelijke kaders voor inwoners die een beroep doen op de bijstandsuitkering en aanvullende voorzieningen.
Armoede
Armoede kent meerdere definities. In de smalle zin gaat het om een tekort aan financiële middelen. In de brede zin van het woord verwijst het naar een veel groter probleem. Volgens het rapport “Opgroeien en opvoeden in armoede” hebben kinderen in armoede vaker:
- een relatief hoger gewicht.
- een achterstand op taalontwikkeling.
- vaker ernstige psychische of sociale problemen.
- minder kansen op de arbeidsmarkt dan hun leeftijdgenoten die niet in armoede leven.
Schulden
Mensen met schulden ervaren vaak chronische stress waardoor er andere gezondheidsklachten kunnen ontstaan. Ook is het voor mensen met schulden vaak moeilijk een baan
te vinden en te behouden.
Waar staan we?
Armoede:
In 2019 had 5% van het aantal huishoudens een laag inkomen volgens de definitie die het CBS hanteert. In 2015 was dit nog 6%. Bij deze groep is de kans op armoede hoog. In 2018 kwam 5% van alle kinderen in Heerde uit een huishouden met een inkomen van 120% van de bijstandsnorm. In 2015 was dit 6%.
Met bijzondere bijstand, minimabeleid (activiteitenbijdrage) en het Kindpakket bestrijden we de armoede in de gemeente Heerde. Hierbij hebben we bijzondere aandacht voor de ontwikkeling en het mee (kunnen) doen van kinderen.
Schulden:
In 2020 had 4,1% van alle gezinnen in de gemeente Heerde problematische schulden. In 2018 was dit nog 4,4%. Rondom schulddienstverlening zijn kaders opgesteld in het beleidsplan Schulddienstverlening 2022-2025. Onze schulddienstverlening is erop ingericht om schulden te voorkomen en anders in een zo vroeg mogelijk stadium te signaleren en op te lossen. Bij problematische schulden bieden we begeleiding en ondersteuning om bestaande problemen op te lossen. Hiervoor onderhouden we een samenwerking met verschillende ketenpartners.
Wat zijn onze ambities?
De komende jaren werken we aan de volgende ambities:
WE GAAN MET DE INWONERS IN GESPREK
- We optimaliseren de schulddienstverlening waar mogelijk zodat het aantal gezinnen met problematische schulden daalt. Landelijk zijn er veel initiatieven op dit gebied. We volgen deze en sluiten aan bij de interessante en/of noodzakelijke ontwikkelingen. De vroegsignalering van schulden die in 2021 is gestart, optimaliseren we waar mogelijk. Hierdoor kunnen we meer mensen in een vroegtijdig stadium ondersteunen. De ketensamenwerking die we hebben met Schulddienstverlening Zwolle, wooncorporatie Triada en vrijwilligersorganisatie Grip op de Knip blijven we actief onderhouden.
- We optimaliseren de vangnetregelingen voor inwoners zoals het minimabeleid, bijzondere bijstand en het Kindpakket. We gaan in gesprek met de inwoners over deze regelingen. Hierdoor krijgen we een beter zicht op de effectiviteit ervan. Het beleid voor het Kindpakket, zoals dat afgelopen jaren is ingezet, continueren we. Hierbij hebben we bijzondere aandacht voor de ontwikkeling en het mee (kunnen) doen van kinderen.
Hoe laten we dit zien?
- We zien een daling in het aantal gezinnen met problematische schulden en die in armoede leven.
- Naar aanleiding van de gesprekken met inwoners doen we al dan niet kwalitatieve aanpassingen in de verschillende regelingen.
7.3 Ondersteunen van inwoners met laaggeletterdheid
Laaggeletterdheid is een indringend vraagstuk van onze samenleving. Mensen die laaggeletterd zijn hebben grote moeite met lezen en schrijven, maar ze zijn geen analfabeet. Mensen met analfabetisme kunnen helemaal niet lezen en schrijven. Ze kunnen dit ook niet, of heel moeizaam, ontwikkelen. Laaggeletterde mensen hebben onder meer moeite met het begrijpen van schriftelijke informatie, het invullen van formulieren, het begrijpen van informatie in openbare ruimten, en het voorlezen aan kinderen. Ze beheersen het Nederlands niet op het eindniveau vmbo of niveau mbo 2/3. Vaak blijven ook rekenvaardigheden achter.
Als iemand laaggeletterd is, heeft dat grote gevolgen. Mensen hebben vaker te maken met werkloosheid, schulden, gezondheidsproblemen en een lager inkomen. Ook heeft het invloed op de kinderen en hun schoolprestaties. Ze zijn minder vaak politiek en maatschappelijk actief
MENSEN DIE LAAGGELETTERD ZIJN HEBBEN GROTE MOEITE MET LEZEN EN SCHRIJVEN, MAAR ZE ZIJN GEEN ANALFABEET. MENSEN MET ANALFABETISME KUNNEN HELEMAAL NIET LEZEN EN SCHRIJVEN.
Waar staan we?
In de gemeente Heerde heeft 14% van de inwoners moeite met lezen en schrijven. Dit is iets meer dan het landelijk gemiddelde van 12%. Opvallend in Heerde is dat de groep laaggeletterden voor een groot deel (24%) bestaat uit werkenden. Zij vallen in de leeftijdscategorie 50+, met een gezin en met Nederlands als moedertaal (NT-1). De kleinste groep laaggeletterden (8%) bedraagt inwoners met een migratieachtergrond. Dit is opvallend, omdat dit landelijk gezien de grootste groep is.
In Heerde hebben 11% van alle peuters en basisschoolkinderen een (hoog risico op) onderwijsachterstand. Vooral in de Wapenveld is het percentage kinderen met een onderwijsachterstand hoog met 14%. In 2020 heeft in de kern Heerde 10% van de basisschoolkinderen risico op een onderwijsachterstand. Laaggeletterdheid bij ouders kan bijdragen aan ontwikkelingsachterstanden van hun kinderen.
Wat zijn onze ambities?
- We verbeteren de taalvaardigheden van onze inwoners
- Door gerichte ondersteuning willen we dat laaggeletterde inwoners volwaardig
kunnen meedoen in onze samenleving.
Het verbeteren van taalvaardigheid zorgt ervoor dat een inwoner kan blijven meedoen in onze samenleving. We hebben aandacht voor het doorbreken van taboes en willen dat het aanbod goed aansluit bij de leervragen. We kijken goed naar wat er kwalitatief verbeterd kan worden. We zetten in op een integrale benadering en ondersteuning aan laaggeletterden en hun gezin.
Hoe laten we dit zien?
- Bij meer inwoners zijn de taalvaardigheden meetbaar versterkt.
- Per jaar breiden we het aantal deelnemers van het Taalpunt uit met 5 inwoners.
